ATEŞBÂZ-I VELÎ

Mevlana Dergahının en mühim kısımlarından biri Matbah-ı Şerif, en mühim şahsiyetlerinden biri de Ateşbâz-ı Velî ve temsil ettiği makamdır. Tam bir teslimiyet amakamı olan Matbah-ı Şerif'te yüzyıllar boyunca hem aş hem de gönüller pişirilir. Aileyle birlikte Horasan'dan gelen, daha zayıf bir rivayete göre de Karaman'dan bu kutlu kafileye katılan İzzeddin oğlu Yusuf'a, Dergahta yemek pişirmek için odun kalmayınca Hz. Pir'in himmetiyle ayaklarını kazanın altına sokarak kazanı kaynatması üzerine, yine Hz. Mevlana tarafından "Hay ateşbaz, hay!" denilerek ismi konulur. 

Türk kültür ve tefekkür tarihinde çok mühim yeri olan ateş, ocak ve kazanın sahibi de, niyaz vaziyetinde dururken sağ ayak başparmağıyla sol ayak başparmağınının üzerini kapatarak ayak mühürleten de yine Ateşbâz-ı Velî'dir.